| """ |
| CellBandit: FOCUS-inspired multi-armed bandit for cell prompt selection. |
| |
| Adapted from FOCUS (Frame-Optimistic Confidence Upper-bound Selection). |
| Removes all temporal/video concepts; keeps the Bernstein UCB formula |
| and coarse-fine-select three-stage structure. |
| """ |
|
|
| import math |
| from typing import Callable, Dict, List, Optional, Tuple |
|
|
| import numpy as np |
|
|
|
|
| class CellBandit: |
| """ |
| Multi-armed bandit for selecting optimal cells from a candidate pool. |
| |
| Each arm is a (cell_type, cluster_id) group. The algorithm: |
| 1. Coarse: sample a few cells per arm, score via similarity_fn |
| 2. UCB: rank arms by mean + confidence bound (Bernstein) |
| 3. Fine: sample more cells from top arms |
| 4. Select: top_ratio direct picks + softmax-weighted sampling |
| """ |
|
|
| def __init__( |
| self, |
| similarity_fn: Callable[[np.ndarray, List[int]], List[float]], |
| zoom_ratio: float = 0.25, |
| min_zoom_arms: int = 2, |
| coarse_samples_per_arm: int = 10, |
| coarse_ratio: float = 0.2, |
| extra_fine_samples_per_arm: int = 10, |
| min_variance_threshold: float = 1e-6, |
| exploration_weight: float = 1.0, |
| top_ratio: float = 0.2, |
| temperature: float = 0.06, |
| ): |
| """ |
| Args: |
| similarity_fn: fn(query_embedding, cell_indices) -> List[float] |
| zoom_ratio: Fraction of arms to zoom into for fine sampling. |
| min_zoom_arms: Minimum number of arms to zoom into. |
| coarse_samples_per_arm: Minimum coarse samples per arm. |
| coarse_ratio: Minimum fraction of each arm to sample in coarse phase. |
| extra_fine_samples_per_arm: Extra samples per arm in fine phase. |
| min_variance_threshold: Floor for variance in UCB. |
| exploration_weight: Scales the exploration bonus (lower = more exploitation). |
| top_ratio: Fraction of k selected directly from top scores. |
| temperature: Softmax temperature for within-arm sampling. |
| """ |
| self.similarity_fn = similarity_fn |
| self.zoom_ratio = zoom_ratio |
| self.min_zoom_arms = min_zoom_arms |
| self.coarse_samples_per_arm = coarse_samples_per_arm |
| self.coarse_ratio = coarse_ratio |
| self.extra_fine_samples_per_arm = extra_fine_samples_per_arm |
| self.min_variance_threshold = min_variance_threshold |
| self.exploration_weight = exploration_weight |
| self.top_ratio = top_ratio |
| self.temperature = temperature |
|
|
| def select_cells( |
| self, |
| query_embedding: np.ndarray, |
| arms: List[Dict], |
| k: int, |
| rng: Optional[np.random.Generator] = None, |
| ) -> Tuple[List[int], Dict]: |
| """ |
| Select k cells from the pool using FOCUS-style bandit. |
| |
| Args: |
| query_embedding: Mean embedding of query cells. |
| arms: List of arm dicts, each with 'cell_indices' and metadata. |
| k: Number of cells to select. |
| rng: Random number generator. |
| |
| Returns: |
| (selected_indices, details) where selected_indices are pool indices. |
| """ |
| if rng is None: |
| rng = np.random.default_rng() |
|
|
| |
| for arm in arms: |
| arm["samples"] = 0 |
| arm["mean_sim"] = 0.0 |
| arm["variance"] = 0.0 |
| arm["focus_score"] = 0.0 |
| arm["sampled_indices"] = [] |
| arm["sampled_scores"] = [] |
|
|
| |
| coarse_indices = self._coarse_sampling(arms, rng) |
| if coarse_indices: |
| coarse_scores = self.similarity_fn(query_embedding, coarse_indices) |
| self._update_arms_with_scores(arms, coarse_indices, coarse_scores) |
| self._update_focus_scores(arms) |
|
|
| for arm in arms: |
| arm["focus_after_coarse"] = float(arm["focus_score"]) |
|
|
| |
| selected_arms = self._choose_promising_arms(arms) |
|
|
| |
| coarse_set = set(coarse_indices) |
| fine_indices = self._fine_sampling(selected_arms, coarse_set, rng) |
| if fine_indices: |
| fine_scores = self.similarity_fn(query_embedding, fine_indices) |
| self._update_arms_with_scores(arms, fine_indices, fine_scores) |
| self._update_focus_scores(arms) |
|
|
| for arm in arms: |
| arm["focus_after_fine"] = float(arm["focus_score"]) |
|
|
| |
| all_scores: Dict[int, float] = {} |
| for arm in arms: |
| for idx, score in arm["sampled_scores"]: |
| all_scores[idx] = score |
|
|
| |
| selected = self._select_top_cells(all_scores, k) |
|
|
| |
| remaining = k - len(selected) |
| if remaining > 0: |
| additional = self._select_remaining_cells( |
| arms, remaining, all_scores, set(selected), rng |
| ) |
| selected.extend(additional) |
|
|
| selected = selected[:k] |
|
|
| details = self._prepare_details(arms, selected, coarse_indices, fine_indices) |
| return selected, details |
|
|
| |
| |
| |
|
|
| def _coarse_sampling(self, arms: List[Dict], rng: np.random.Generator) -> List[int]: |
| """Sample cells from each arm. Uses max(coarse_samples_per_arm, coarse_ratio * arm_size).""" |
| all_indices: List[int] = [] |
| for arm in arms: |
| cell_indices = arm["cell_indices"] |
| |
| n_from_ratio = max(1, int(np.ceil(len(cell_indices) * self.coarse_ratio))) |
| n_sample = min(max(self.coarse_samples_per_arm, n_from_ratio), len(cell_indices)) |
| if n_sample == 0: |
| continue |
| sampled = rng.choice(cell_indices, size=n_sample, replace=False).tolist() |
| arm["sampled_indices"] = sampled |
| all_indices.extend(sampled) |
| return all_indices |
|
|
| def _update_arms_with_scores( |
| self, arms: List[Dict], indices: List[int], scores: List[float] |
| ) -> None: |
| """Update arms with new scores and recompute statistics.""" |
| idx_to_score = dict(zip(indices, scores)) |
|
|
| for arm in arms: |
| existing_idx_set = {idx for idx, _ in arm["sampled_scores"]} |
| for idx in arm["sampled_indices"]: |
| if idx in idx_to_score and idx not in existing_idx_set: |
| arm["sampled_scores"].append((idx, idx_to_score[idx])) |
| existing_idx_set.add(idx) |
|
|
| if arm["sampled_scores"]: |
| all_arm_scores = [s for _, s in arm["sampled_scores"]] |
| arm["samples"] = len(all_arm_scores) |
| arm["mean_sim"] = float(np.mean(all_arm_scores)) |
| arm["variance"] = ( |
| float(np.var(all_arm_scores)) if len(all_arm_scores) > 1 else 0.0 |
| ) |
|
|
| def _update_focus_scores(self, arms: List[Dict]) -> None: |
| """Compute FOCUS UCB scores (Bernstein confidence bound). |
| |
| Formula: mean + w * [sqrt(2*log(N)*var/n) + 3*log(N)/n] |
| Based on FOCUS focus.py:424-453, with exploration_weight (w) scaling. |
| """ |
| total_samples = sum(arm["samples"] for arm in arms) |
| w = self.exploration_weight |
|
|
| for arm in arms: |
| n_i = arm["samples"] |
| mean = arm["mean_sim"] |
| var = max(arm["variance"], self.min_variance_threshold) |
|
|
| focus_score = mean |
| if total_samples > 1 and n_i > 0: |
| focus_score += w * math.sqrt( |
| max(0.0, 2 * math.log(total_samples) * var / n_i) |
| ) |
| focus_score += w * 3 * math.log(total_samples) / n_i |
| arm["focus_score"] = focus_score |
|
|
| def _choose_promising_arms(self, arms: List[Dict]) -> List[Dict]: |
| """Select top zoom_ratio fraction of arms by FOCUS score.""" |
| arms_sorted = sorted(arms, key=lambda x: x["focus_score"], reverse=True) |
| n_select = max(self.min_zoom_arms, int(np.ceil(len(arms) * self.zoom_ratio))) |
| n_select = min(n_select, len(arms)) |
| return arms_sorted[:n_select] |
|
|
| def _fine_sampling( |
| self, |
| selected_arms: List[Dict], |
| coarse_set: set, |
| rng: np.random.Generator, |
| ) -> List[int]: |
| """Sample extra cells from promising arms.""" |
| fine: List[int] = [] |
| for arm in selected_arms: |
| available = [i for i in arm["cell_indices"] if i not in coarse_set] |
| n_sample = min(self.extra_fine_samples_per_arm, len(available)) |
| if n_sample > 0: |
| sampled = rng.choice(available, size=n_sample, replace=False).tolist() |
| arm["sampled_indices"].extend(sampled) |
| fine.extend(sampled) |
| return fine |
|
|
| def _select_top_cells( |
| self, all_scores: Dict[int, float], k: int |
| ) -> List[int]: |
| """Select top_ratio * k cells with highest scores.""" |
| if not all_scores or k <= 0: |
| return [] |
| k_top = int(round(self.top_ratio * min(k, len(all_scores)))) |
| sorted_scores = sorted(all_scores.items(), key=lambda x: x[1], reverse=True) |
| return [idx for idx, _ in sorted_scores[:k_top]] |
|
|
| def _select_remaining_cells( |
| self, |
| arms: List[Dict], |
| count: int, |
| all_scores: Dict[int, float], |
| selected_set: set, |
| rng: np.random.Generator, |
| ) -> List[int]: |
| """Softmax-weighted sampling within top arms (no temporal gap). |
| |
| Final selection ranks arms by mean_sim (exploitation-focused), |
| not focus_score, since we want the best cells, not exploration. |
| """ |
| if count <= 0 or not arms: |
| return [] |
|
|
| total_arms = len(arms) |
| S = int(np.ceil(total_arms * max(0.0, min(1.0, self.zoom_ratio)))) |
| S = max(self.min_zoom_arms, S) |
| S = min(S, total_arms) |
|
|
| |
| arms_sorted = sorted( |
| enumerate(arms), key=lambda x: x[1]["mean_sim"], reverse=True |
| ) |
| top_arm_entries = arms_sorted[:S] |
|
|
| |
| base_alloc = count // S |
| rem = count % S |
| per_arm_need = [base_alloc + (1 if i < rem else 0) for i in range(S)] |
|
|
| new_cells: List[int] = [] |
| current_selected = set(selected_set) |
|
|
| for rank, (_, arm) in enumerate(top_arm_entries): |
| needed = per_arm_need[rank] |
| if needed == 0: |
| continue |
|
|
| available = [i for i in arm["cell_indices"] if i not in current_selected] |
| if not available: |
| continue |
|
|
| |
| scored = [(c, all_scores[c]) for c in available if c in all_scores] |
| unscored = [c for c in available if c not in all_scores] |
|
|
| if scored: |
| candidates, scores_arr = zip(*scored) |
| candidates = list(candidates) |
| scores_arr = np.array(scores_arr, dtype=np.float64) |
|
|
| |
| if scores_arr.max() > scores_arr.min(): |
| scores_arr = (scores_arr - scores_arr.min()) / ( |
| scores_arr.max() - scores_arr.min() |
| ) |
| else: |
| scores_arr = np.ones_like(scores_arr) |
|
|
| |
| logits = scores_arr / max(1e-12, self.temperature) |
| logits = logits - logits.max() |
| probs = np.exp(logits) |
| probs = probs / probs.sum() |
|
|
| actual = min(needed, len(candidates)) |
| if actual > 0: |
| chosen_pos = rng.choice( |
| len(candidates), size=actual, p=probs, replace=False |
| ) |
| for pos in chosen_pos: |
| idx = candidates[pos] |
| new_cells.append(idx) |
| current_selected.add(idx) |
| needed -= actual |
|
|
| |
| if needed > 0 and unscored: |
| actual = min(needed, len(unscored)) |
| chosen = rng.choice(unscored, size=actual, replace=False).tolist() |
| new_cells.extend(chosen) |
| for c in chosen: |
| current_selected.add(c) |
|
|
| return new_cells |
|
|
| def _prepare_details( |
| self, |
| arms: List[Dict], |
| selected: List[int], |
| coarse_indices: List[int], |
| fine_indices: List[int], |
| ) -> Dict: |
| """Prepare sampling details for analysis.""" |
| arms_info = [] |
| for arm in arms: |
| arms_info.append( |
| { |
| "arm_id": arm["arm_id"], |
| "cell_type": arm.get("cell_type", ""), |
| "cluster_id": arm.get("cluster_id", -1), |
| "n_cells_in_arm": len(arm["cell_indices"]), |
| "focus_score": float(arm["focus_score"]), |
| "focus_after_coarse": arm.get("focus_after_coarse"), |
| "focus_after_fine": arm.get("focus_after_fine"), |
| "mean_similarity": float(arm["mean_sim"]), |
| "variance": float(arm["variance"]), |
| "samples_count": int(arm["samples"]), |
| } |
| ) |
|
|
| return { |
| "n_coarse_samples": len(coarse_indices), |
| "n_fine_samples": len(fine_indices), |
| "n_selected": len(selected), |
| "arms_info": arms_info, |
| "selected_indices": selected, |
| } |
|
|