Datasets:

Igorrr0
/

Polish-wikipedia-selected-topics

text stringlengths 54 158k	source stringclasses 1 value
Nauki przyrodnicze Nauki przyrodnicze – część nauk empirycznych badająca przyrodę, z wyłączeniem społeczeństwa. Badają one różne aspekty świata materialnego, ożywionego i nieożywionego, zwykle z zastosowaniem aparatu matematycznego, jak również właściwej sobie metodologii. Starszym określeniem nauk przyrodniczych jest...	wikipedia
Nauki matematyczno-przyrodnicze Nauki matematyczno-przyrodnicze – grupa nauk, do której zalicza się nauki przyrodnicze (lub w węższym zakresie definiowania silnie zmatematyzowane ich elementy) oraz matematykę i nauki w stosunku do niej pokrewne. Nauki matematyczno-przyrodnicze: matematyka fizyka astronomia chemia bio...	wikipedia
Antropologia Antropologia (gr. ἄνθρωπος anthropos „człowiek”, λόγος logos „nauka”) – interdyscyplinarna dziedzina nauki na pograniczu nauk humanistycznych, społecznych i przyrodniczych. Zajmuje się badaniem człowieka jako jednostki w społeczeństwie w kontekście historycznej zmienności, biorąc pod uwagę warunki socjaln...	wikipedia
Historia naturalna Historia naturalna – termin dwuznaczny: zmiany zachodzące w przyrodzie; nauki przyrodnicze, badające zarówno przyrodę ożywioną, jak i nieożywioną (np. skały, minerały). W polszczyźnie XXI wieku określenie to jest rzadziej używane niż przyrodoznawstwo. == Historia == W przeszłości do dziedzin hist...	wikipedia
Natura Przyroda, in. natura (łac. natura ‘przyroda’, stgr. φύσις [physis] ‘natura’) – w najszerszym znaczeniu wszechświat, rzeczywistość. Termin ten obejmuje także zjawiska fizyczne oraz życie – bez uwzględnienia wytworów i oddziaływania ludzi. == Wszechświat == Wszechświat w kosmologii to nazwa oznaczająca czasopr...	wikipedia
Nauka i naukoznawstwo "Nauka i naukoznawstwo" ("Science and Science of Science", "Наука та наукознавство") - międzynarodowe czasopismo, który wydaje z 1993 roku Centrum badań naukowo-technicznego potencjału i historii nauki im. G.M. Dobrowa NAN Ukrainy. Czasopismo jest stworzone na zapleczu republikańskiego międzyreso...	wikipedia
Przyrodoznawstwo matematyczne Przyrodoznawstwo matematyczne – niejednoznaczne pojęcie, mogące oznaczać: odmianę przyrodoznawstwa nazwę dla zbioru dyscyplin określanych dziś mianem „nauk fizykalnych”, wywodząca się z czasów Oświecenia taki zbiór dyscyplin przyrodniczych, w których prawa i hipotezy wyrażające związki m...	wikipedia
Przyrodoznawstwo opisowe Przyrodoznawstwo opisowe jest to: odmiana przyrodoznawstwa; (wywodząca się z czasów Oświecenia) nazwa dla zbioru dyscyplin biologicznych, geograficznych, geologicznych i innych takich, w których prawa i hipotezy wyrażające związki między zjawiskami nie są ujmowane w zależności matematyczne, ...	wikipedia
Nauki humanistyczne Nauki humanistyczne, humanistyka – grupa nauk badających człowieka jako istotę społeczną i jego twórczość. Przynajmniej częściowo należą do nauk empirycznych. Do humanistyki czasem włącza się też filozofię, przykładowo w klasyfikacji OECD. Nagroda Fundacji na rzecz Nauki Polskiej w dziedzinie nauk ...	wikipedia
Antropologia Antropologia (gr. ἄνθρωπος anthropos „człowiek”, λόγος logos „nauka”) – interdyscyplinarna dziedzina nauki na pograniczu nauk humanistycznych, społecznych i przyrodniczych. Zajmuje się badaniem człowieka jako jednostki w społeczeństwie w kontekście historycznej zmienności, biorąc pod uwagę warunki socjaln...	wikipedia
Archeologia Archeologia (z gr. ἀρχαῖος archaīos – dawny, stary i -λογία -logiā – mowa, nauka) – nauka, której celem jest odtwarzanie społeczno-kulturowej przeszłości człowieka na podstawie znajdujących się w ziemi, na ziemi lub w wodzie źródeł archeologicznych, czyli materialnych pozostałości działań ludzkich. == Źr...	wikipedia
Choreologia Choreologia – nauka o zasadach, technice, historii i metodologii nauczania tańca. Jest to też notacja tańca według systemu stworzonego przez Joan i Rudolfa Beneshów w latach 1947–1955. Specjalistą w zakresie techniki, historii i metodologii nauczania tańca jest choreolog. == Zobacz też == choreografia ki...	wikipedia
Ekosemiotyka Ekosemiotyka – nauka łącząca semiotykę z ekologią człowieka, zajmująca się badaniem relacji znaków pochodzenia kulturowego z organizmami żywymi, ich społecznościami i środowiskiem. Pojęcie ekosemiotyki zostało zaproponowane przez Winfrieda Nötha i Kaleviego Kulla. Główną sferą zainteresowania ekosemiotyki...	wikipedia
Humanistyka cyfrowa Humanistyka cyfrowa – szeroki obszar aktywności naukowej, w której wykorzystuje się źródła, metody i narzędzia cyfrowe do prowadzenia badań, publikowania wyników i budowania infrastruktury badawczej w różnorodnych dyscyplinach humanistycznych i społecznych. Humanistyka cyfrowa to aktywności na prze...	wikipedia
Nauki o zarządzaniu Nauki o zarządzaniu – dyscyplina naukowa w dziedzinie nauk społecznych. == Historia == Według wcześniej obowiązującej w Polsce klasyfikacji zarządzanie było domeną nauk ekonomicznych, stąd dyscyplina ta była określana jako organizacja i zarządzanie. Później interdyscyplinarne podejście do zarządz...	wikipedia
Sprawa Grievance Studies Sprawa Grievance Studies – mistyfikacja z 2017–2018 wymierzona w proces recenzji naukowej czasopism nauk humanistycznych. Trójka autorów projektu (J.A. Lindsay, P. Boghossian i H. Pluckrose) zgłaszała w tym okresie sfabrykowane przez siebie artykuły do czasopism naukowych z takich obszarów jak...	wikipedia
Zwrot przestrzenny Zwrot przestrzenny (ang. spatial turn) – nurt badawczy w naukach humanistycznych, który zakłada, że przestrzeń, w której żyje i działa człowiek, nie jest faktem obiektywnym, lecz społecznym. Jego przedstawiciele twierdzą, że terminy przestrzenne są z jednej strony formowane przez aktywność człowieka...	wikipedia
Nauki biologiczne W Polsce nauki biologiczne dzielą się na następujące dyscypliny naukowe: biochemia biofizyka biomechanika biorobotyka biologia aerobiologia anatomia antropologia fizyczna astrobiologia biogeografia chorologia bioinformatyka biogerontologia biologia molekularna biologia rozrodu biologia rozwoju embri...	wikipedia
Biogerontologia Biogerontologia (od. bios „życie“, geron „starzenie“, logos „nauka“) – jest stosunkowo młodą gałęzią nauki i zajmuje się badaniami nad przyczynami starzenia biologicznego oraz konsekwencjami starzenia się organizmów. Biogerontologia jest niedawno utworzonym, ale stosunkowo szybko rozwijającym się dział...	wikipedia
Biologia medyczna Biologia medyczna – dyscyplina naukowa z pogranicza biologii i medycyny, obejmująca działy nauki i techniki posiadające zwykle w nazwie przedrostek "bio-", znajdujące jednocześnie zastosowanie w ochronie zdrowia i/lub diagnostyce laboratoryjnej. Biologia medyczna od kilku lat stanowi osobny kierunek ...	wikipedia
Biomechatronika Biomechatronika – interdyscyplinarna dziedzina nauki, zajmująca się projektowaniem, produkowaniem i wykorzystywaniem rozwiązań mechatronicznych w biologii. Urządzenia biomechatroniczne mają szeroką gamę zastosowań – od wytwarzania protez kończyn, poprzez rozwiązania inżynieryjne związane ze zmysłem słu...	wikipedia
Biomedycyna Biomedycyna – dziedzina medycyny wykorzystująca osiągnięcia nauk biologicznych, biochemicznych, biofizycznych i biotechnologicznych, mająca zastosowanie m.in. w prewencji, diagnostyce i leczeniu chorób. Biomedycyna jako nauka zajmuje się nie tylko fizjologicznym i patologicznym kontekstem zdrowia i choroby...	wikipedia
Medycyna molekularna Medycyna molekularna – dziedzina medycyny wyłaniająca się z potrzeby rozwoju medycyny spersonalizowanej i oparta na metodologii biologii molekularnej, mającej zastosowanie w działach związanych z biologią medyczną takich jak: biotechnologia, biochemia, biofizyka, biologia komórki, bioinżynieria, b...	wikipedia
Neurolingwistyka Neurolingwistyka − nauka na pograniczu lingwistyki, psychologii i neurologii, badająca mechanizmy nerwowe w obrębie ludzkiego mózgu, które kontrolują aktywność językową, oraz zmiany kształtujące się w mowie przy lokalnych zaburzeniach w pracy mózgu. Neurolingwistyka próbuje na podstawie różnych zabur...	wikipedia
Pokolenie Pokolenie (generacja – łac. generatio „rodzenie, tworzenie”) – termin posiadający kilka konotacji związanych z urodzeniem, tworzeniem i prokreacją. == Biologia == W biologii pokolenie to wszyscy potomkowie pary rodzicielskiej lub większej grupy osobników, którzy w jednakowym stopniu wywodzą się od nich. ...	wikipedia
Zakład Biologii Antarktyki Polskiej Akademii Nauk Zakład Biologii Antarktyki Polskiej Akademii Nauk (Polska Akademia Nauk Zakład Biologii Antarktyki) – samodzielna jednostka naukowa Polskiej Akademii Nauk istniejąca w latach 1992–2011, zajmująca się badaniami obszaru Antarktyki i koordynująca program naukowy polskich ...	wikipedia
Biologia Biologia (z gr. βίος, bios – życie; λόγος, logos – słowo, nauka) – nauka przyrodnicza badająca życie. Część jej obszarów należy do nauk ścisłych. Wiedza o organizmach była gromadzona już w prehistorii, jednak wyodrębnienie się biologii jako samodzielnej nauki przyszło w XIX wieku. Wtedy też rozwinęła się myśl...	wikipedia
Homeorheza Homeorheza (sgr. homoíos – podobny, równy; rhúsis – płynący) – tendencja układu do powrotu do określonej, zmieniającej się w czasie, trajektorii, w przeciwieństwie do tendencji układu do powrotu do określonego stanu, która jest określana jako homeostaza. Termin ten został wprowadzony do biologii przez C.H. ...	wikipedia
Instytut Biologii Ssaków Polskiej Akademii Nauk Instytut Biologii Ssaków Polskiej Akademii Nauk (do 31 grudnia 2010 Zakład Badania Ssaków Polskiej Akademii Nauk) – samodzielna jednostka naukowo-badawcza Polskiej Akademii Nauk. == Charakterystyka == Od 1952 prowadzi badania z zakresu morfologii, taksonomii, systematy...	wikipedia
Kobieta Kobieta – dorosła przedstawicielka gatunku Homo sapiens o płci żeńskiej. Przed osiągnięciem dorosłości człowiek płci żeńskiej określany jest jako dziewczyna. Słowo „kobieta” może być używane w języku polskim na określenie ludzi płci żeńskiej bez względu na wiek (na przykład we wniosku o wydanie dowodu osobiste...	wikipedia
Odporność Odporność – stan niepodatności organizmu na działanie niekorzystnych czynników zewnętrznych takich jak brak wody, brak pokarmu, obecność toksyn, pasożytów, mikroorganizmów chorobotwórczych. W biologii przez odporność rozumie się utrzymywanie stanu równowagi organizmów wielokomórkowych pomiędzy sprawnymi mech...	wikipedia
Olimpiada Biologiczna Olimpiada Biologiczna – przedmiotowa olimpiada szkolna z zakresu biologii, przeznaczona dla zainteresowanych biologią uczniów szkół ponadgimnazjalnych i szkół ponadpodstawowych, a także szczególnie uzdolnionych uczniów szkół podstawowych. Organizatorem konkursu jest Komitet Główny Olimpiady Biolo...	wikipedia
Organizm Organizm – istota żywa charakteryzująca się procesami życiowymi (przede wszystkim przemianą materii), której części składowe tworzą funkcjonalną całość (indywiduum) zdolną do samodzielnego życia. Badaniem różnorodności organizmów i ich klasyfikowaniem zajmuje się systematyka organizmów. Szczątki organizmów wy...	wikipedia
Stacja Badawcza Instytutu Biologii Doświadczalnej im. Marcelego Nenckiego PAN w Mikołajkach Stacja Badawcza Instytutu Biologii Doświadczalnej im. M. Nenckiego PAN w Mikołajkach – placówka naukowa należąca do Polskiej Akademii Nauk leżąca w Mikołajkach (ulica Leśna 13), będąca bazą do prowadzenia badań multidyscyplinar...	wikipedia
Superorganizm Superorganizm, nadorganizm – koncepcja istnienia organizmu składającego się z wielu mniejszych organizmów tego samego gatunku. Odnosi się ona zwłaszcza do kolonii owadów społecznych. Ich kasty porównuje się do różnych narządów jednego osobnika, a poszczególne osobniki – do komórek. Niektórzy postulują od...	wikipedia
System autopojetyczny System autopojetyczny, system autopoietyczny (od gr. auto-, samo, i poiesis, wytwarzanie) – system samowytwarzający się, powstający i odtwarzający się tylko z użyciem własnych elementów. Reprodukuje (na przykład rozmnaża) się on poprzez rekonstrukcję samego siebie w reakcji na bodźce zmieniająceg...	wikipedia
Tensegracja Tensegracja, model tensegracyjny (z ang. tension – napięcie oraz integrity – integralność, niepodzielność) – sposób opisu oddziaływania wzajemnego poszczególnych elementów w złożonej strukturze fizycznej. Dotyczy to zwłaszcza izolowanych elementów poddawanych kompresji w sieci poddanej działaniu stałego na...	wikipedia
Transport przez błony biologiczne Transport przez błony biologiczne – wymiana dwukierunkowa substancji pomiędzy otoczeniem i komórką. == Budowa błony biologicznej == Błona biologiczna zbudowana jest z dwuwarstwy (biwarstwy), złożonej głównie z fosfolipidów. Mają one charakter amfipatyczny, co oznacza, że posiadają z...	wikipedia

End of preview. Expand in Data Studio

categories:

    "Nauki przyrodnicze",
    "Nauki humanistyczne",
    "Nauki biologiczne", 
    "Biologia",
    "Metodologia nauk przyrodniczych",
    "Polska",
    "Nauka w Polsce",
    "Języki Polski",
    "Nauki humanistyczne",
    "Językoznawstwo",
    "Kultuta",
    "Kultura języka",
    "Myrmekologia",
    "Mrówkowate",
    "Ekologia",
    "Prawo w Polsce",
    "Językoznawstwo",
    "Dialektologia",
    "Odmiany i style językowe",
    "Futurologia"

every example has max 2000 words in it.

Downloads last month: 10

Models trained or fine-tuned on Igorrr0/Polish-wikipedia-selected-topics

Igorrr0/gemma-2b-polish

3B • Updated May 23, 2025