text stringlengths 19 33.4k |
|---|
Wacłôw Pòmòrsczi ("Wacław Pomorski", ùr. 16 séwnika 1939 rokù) - je kaszëbsczi lëterat. Òn ùsadzył wiele wiérzt. Òd 1980 rokù aktiwny w Solidarnosce. Òn przënôlégô do karna lëdzy wëprzédnionëch przez pòlsczégò prezydenta. Wacław Pomorski Na tim Bożim swiece |
Cziwùtka - "Vanellus vanellus" L. (Karol Linneùsz, 1758) - ptôch, chtëren kòle strëmiannika przëlatuwô na Kaszëbë. Te ptôchë żëją w Słowińsczim Nôrodnym Parkù. Jak òne mają pisklãta tej jich starszi mògą ùdawac, że są kaléczné żebë òdcygnąc np. człowieka òd gniôzda. |
Gro Dahle (ùr. 15 maja 1962 w Norwesce) – znônô w swiece dzysdniowi pisôrka. Biografiô. Ta białka w Norwesce mô chłopa i troje dzecy. W 1997 rokù Gro Dahle dobëła nôdgrodã "Obstfelderpreis" za pòezjã. Òna robi téż na ùniwersytetach. Ùsôdztwò. M. jin. (z Kaia Dahle Nyhus) "Wojna" (2016) MAMA I TATA NA FRONCIE (pl) Gro D... |
Czëczkòwë (téż Czëczkòwò, pò pòlskù "Czyczkowy") – kaszëbskô wies w gminie Brusë. Tu 1910 rokù urodzył sã błogòsławiony Józef Jankòwsczi, a w szkòle jegò miona dzece ùczą sã kaszëbsczégò jãzëka. Rodã z ti wsë je Wanda Kiżewskô, laùreatka Medalu Stolema, chtërna w latach 60. zaczãła starã ò bùdowã dodomù kùlturë w Czëcz... |
Sklący zelónk ("Hylocomium splendens" (Hedw.) Schimp. in Bruch, Schimp. & W.Gümbel) - to je ôrt mechù z rodzëznë zelónkòwatëch. M. jin. na Kaszëbach w bòrach na kwasnëch zemiach rosce gò wiele. |
Kawalkada – to je karno lëdzy na kòniach. Òna mòże bëc np. paradą abò procesją. Jak pisze Eugeniusz Prëczkòwsczi przed biskùpã na Kaszëbach w 1926 rokù jacha kawalkada. Pryczkowski E.: "Królowa Kaszub", Sianowo - Banino 2002, s. 47 |
Kolumbiô (szp: "República de Colombia") je państwã w Pôłniowi Americe. Stolëca i nôwikszi gard to Bogotá. Tu sa wëszawë Andë i je stolemna rzeka Amazonka. Miono Bòliwii je od Simón Bolivar. |
Anggun (Anggun Cipta Sasmi), (ùr. 29 łżëkwiata 1974 r.) - je spiéwôrką (pop) ùrodzoną w Jindonezji. |
Anna Nicole Smith, (ùr. 28 lëstopadnika 1967, zm. 8 gromicznika 2007) bëła amerikańską teatrownicą. |
Ęę Ę, ę – lëtra rozszerzonégò łacyńsczégò alfabétu, ùżiwónô w jãzëkach pòlsczim i lëtewsczim, a téż w czile autochtonicznëch jãzëkach Americzi (na przëmiôr jãzëk nawaho). Równo w pòlsczim, jak i lëtewsczim jãzëkù je ósmą lëtrą. W lëtewsczim pòzéwô sã „nosowé e” (lët. "e nosinė") i służi do zaznaczaniô nosowégò zwãkù ta... |
Elisha Cuthbert, (ùr. 30 lëstopadnika 1982), je teatrownicą z Kanadë. |
Mad Sin to miemiecczé karno psychobilly / rockabilly, pòwstałe w 1987 rokù. "Chills and Thrills in a Drama of MAD SIN and Mystery" (1988) "Distorted Dimensions" (1990) "Amphigory" (1991) "Break the Rules" (1992) "A Ticket into Underworld" (1993) "God Save the Sin" (1996) "Sweet & Innocent? ... Loud & Dirty!"(19... |
Jakùbòwò (we zdrojach: "Iacobshage", "Jacobshagen", "Iacopshagen" 1595 (Mercator), "Jakobshagen", "Jakubowo" (sztót pò II sw. w.); pòl. "Dobrzany", miem. "Jacobshagen", "Jakobshagen") - garc we stôrgardzczim krézu w Zôpadnopòmòrsczim wòjewództwie nad jezorã Szadzkò. Lëdztwò gardu: 2.340 (2009) Wiéchrzëzna gardu: 5,3... |
Bòżena Ùgòwskô (z domù Szimańskô; pòl. "Bożena Ugowska") – dzejôrka, pòétka, tłómaczka i lektorka kaszëbsczégò jãzëka. Pòchôdô z Òtalżëna w gminie Szemôłd. Òna chòdza do szkòłë w Łebińsczi Hëce, w jaczi pòłowa pedagògiczny kadrë rozmia gadac pò kaszëbskù. Direktór nié leno sóm kôrbił z dzecama w tim jãzëkù, le jesz ùcz... |
Papiéż Jón Paweł II - z pòczątkù pò pòlskù: Karol Józef Wojtyła - (ùr. 18 maja 1920 we Wadowicach kòl Krakòwa – ùm. 2 łżëkwiata 2005 w Watikanie) to je swiãti rzimskò-katolëcczégò Kòscoła. Papiéż (16 rujana 1978 – 2 łżekwiôta 2005). Ju za knôpiczëch lat ùmerlë Mù mëmka ë brat. Mieszkôł z òjcã, chtëren béł czedës òficér... |
Osasko ("Osasco"), gard w Brazylëji. Lëdztwò (2009): 718646 Gãscëzna lëdzy: 11 067,1 sztatur/km² Wiéchrzëzna: 64,935 km² Pòłożenié: 23° 31' 58" S 46° 47' 31" O Czasowô cona: -3 UTC Czerënkòwi numer: (+55) 11 Administracëjô/ Bùrméster: Emídio Pereira de Souza Domôcô starna gardu https://web.archive.org/web/2008053010113... |
Bójczi dlô dzecy - lëteratura tworzony z mëslą dlô dzôtk i młodzëznë. Taczi lëteratura je chrakteristiczny dlô dzëcy tj: krótczi pòwiastka napisóny wiérztã abò prozą, gdze bohaterã sã zwirzãta, lëdzë, czasã roslënë abò téż rzecze. Bôjka kuńczy sã pòùkã. Célem bôjczi je nôùka i ùkazanié zasad dobrigò postãpku. Bôjka ma ... |
Léón Nécel (pl. "Leon Necel") – béł ùr. 1904 rokù - ùm. 1968 rokù, a miôł kaszëbską grónkòwniã w Chmielnie. Jegò bëłë i są znóné keramikòwé wërobinë, bò grónkòwniô je tu òd lat. òdjimczi |
Sniégòwi kòzeł ("Oreamnos americanus") - to je susk z rodzëznë wòłowatëch ("Bovidae"). Òn słëchô do dzegwnëch zwiérzãt, a żëje w górach w Nordowi Americe |
Zwëczajny mëszélc abò mëszikról ("Regulus regulus") — to je môłi ptôch z rodzëznë mëszélcowatëch ("Regulidae"). Òn mô kòl 9 cm długòscë ë je òliwkòwò-zelony farwë, a na głowie mô żôłtawą prãgã czôrną na ùbrzegù. To je jeden z chrónionëch na Kaszëbach ptôchów. |
Bëdgòszcza (we zdrojach: "Budegac" 1238, "Budegosta" 1242, "Bidgoscha" 1279, "Bidgost" 1254, "Bydgost" 1281, "Bydgoscia" 1306, "Broberg" 1386, "Bidgosza" 1558, "Bydgość" 1774, "Bydgoszcz" 1880; "Bromberg" 1880, "Bydgoszcza", "Bittgoscz", "Brombergk", "Bydgoszcz", "Praburch", "Braberg", "Bramborg" ("Burg an der Brahe"),... |
Zôłãżé (pòl. "Załęże") - je kaszëbską wsą w pòmòrsczim wòjewództwie, w kartësczim krézu, w gminie Przedkòwò. |
Syrenie Stawy (kaszëbsczi dolmaczënk: "Mòrzëcné Stawë", czedës: "Park Arendta") to pòlsczé miono dlô karna jezorów pòłożonych w Lasnim Arkòńsczim Parkù Szczecëna, kòl 3 km òd westrzódkù. Dodowô jim wòdë strëga Òsówka. Syrenie Stawy légają blëze òd kąpielëcë Arkònka. Badérowanié zarwinkòwi florë z jezora pòkôzëje jegò w... |
20 stëcznika - Jerzi Łisk – pòéta i ùtwórca mùzyczi do tekstów kaszëbsczich pòétów. |
Pôłplëno (we zdrojach "abbas Doberanensis" 1258, "de Doberanensi ecclesia" 1258, "Samburia" 1258, "quam Doberanensis ecclesia" 1260, "de Doberan" 1260, "ecclesie videlicet Doberanensis ecclesia" 1261, "Novum Doberan" 1274, "Polplin" 1274, "videlicet Montem Sanctae Marie" 1277, "Novo Doberan Cysterciensis" 1284, "Polpel... |
Mak ("Papaver" L.) – to je szlach roscënow z rodzëznë makòwatëch ("Papaveraceae"). Kaszëbi mògą gadac mak na lékarsczi mak. Padëmak to je zelëskò w pòlu. Przerobioné zôrna lékarsczégò makù są w ùpiekłim makówcu - kùchù |
Łebno ("Łebnié", pòl. "Łebno") – kaszëbskô wies w Pòlsce w òbéńdze Kaszëbsczégò Pòjezerzô, pòłożonô w pòmòrsczim wòjewództwie, w wejrowsczim krézu, w gminie Szemôłd. Tu je kòscół ë szkòła. W ni dzece ùczą sã kaszëbsczégò jãzëka. Łebno je kòl 21 km òd krézowégò gardu Wejrowò ë na szlachù wòjewódzczi dardżi . Òficjalnô k... |
Juliusz Pòbłocczi (ùr. 29 lëstopadnika 1835 - ùm. 9 gromicznika 1915 rokù) - béł ksãdzem. Ks. dr Pòbłocczi napisôł: "Na Kaszubach przed 100 laty", Gdańsk 1974. Jegò bratã béł ks. Gùstôw Pòbłocczi. |
Persczi jãzëk – jãzëk persczégò nôrodu, przënôleżący do karna irańsczich jãzëków. To je rodnô mòwa dlô kòl 110 milionów lëdzy. Persczi jãzëk je rozkòscerzony i òficjalno brëkòwóny przede wszëtczim w Iranie, Afganistanie i Tadżikistanie w trzech wzôjno zrozëmiałich standarizowónëch wariantach: irańsczim persczim (w Iran... |
Lubicz - jeden z 13 "Dëchów", jaczé stoją w gminie Lëniô na turistno-nôtërnym szlachù ò pòzwie "Pòczuj Kaszëbsczégò Dëcha". Òpisënk Aleksandra Labùdë. Lubiczk - je to strogòtlëwi duch lubòtnégò ùczëwù i seksu. Mùlcë so zadôwają Lubiczka nawzôsno, a tej ni mògą sã jedno bez drëdżigò òbeńc. Lubiczk dzejô w lëdzach. Lëdze... |
Frizëjskô (friz. "Fryslân") - to je prowincëjô w nordowi Néderlandzczi - w Zôpadny Eùropie. W Frizje są szkòłë w jaczich szkólni ùczą frizyjsczégò jãzëka. Kaszëbi we Frizëjsce |
Dëkôt – złotô mònéta ò zacht wôrtnoce. Òdléwk ti mònétë zaczął sã òd XIII stalata. Znòny je m. jin. Gduńsczi dëkôt z 1577 rokù. "Pieniądz magiczny w kaszubskich wierzeniach na temat zmarłych" |
Zégarméster, ùrmôczer ("Horologiorum magister") – rzemiãsnik, chtëren zajimô sã nôbarżi ùprôwianim zédżierów i zégarków. |
Tichë - gard na prawach krézu w szląsczim wòjewództwie. Mùzeùm Miniaturowégò Profesjonalnégò Kùńsztu Henrik Jan Dóminiôk w Tichach Dominiak Henryk Jan, Biografia Indeks według kodu Grup Zawodowych: Sztuka, kultura i muzea, [w:] "Britishpedia, Encyklopedia Osobistości Rzeczypospolitej Polskiej", BPH – British Publishing... |
Nôrodnô Bibloteka (pòl "Biblioteka Narodowa")- to je wôżnô bibloteka w Pòlsce. Òna je we Warszawie òd 1928 (1732) rokù. Kaszëbi mają téż tu kaszëbskòjãzëkòwé ksążczi. Dzél z nich to je kaszëbskô lëteratura do kaszëbskòjãzëkòwégò czëtaniégò, a kąsk z nich je do kaszëbsczi edukacji na ùniwersytecczi rówiznie. Nôrodnô Bib... |
SIL International je niezwëskòwną chrzescëjańską ùczałą òrganizacëją, chtërnej przédnym célã je sztudérowanié ë dokôzowanié mni znónëch jãzëków bë pòszérzac lingwistną wiédzã ò nich, pòdwëszëznowac pimieniznë ë pòmògac w rozwijaniu rzôdczich jãzëków. Pierwoszne miono òrganizacëji to "Summer Institute of Linguistics" (z... |
Lodofôłt abò lodówc - to je masa lodu, chtërna pòmału płënie, a je z przesztôłceniô pòsôdów wiecznégò sniegù. Z niegò mòże wëchôdac lodowcowi jãzór. |
Suicidal Tendencies je pôłniowò kalifòrnijsczi hardcore punkrockwòwé karno. Jich mùzyka je, òkòma punka, pòd cëskã hardcoru, metalu ë funk. Karno òstało założoné w 1982 rokù w Venice Beach w mieszkaniowi zrzesznicë, grało wprzód blós na przëjącach ë w malińczich klubach ë halach. Debiutancczi albùm "Suicidal Tendencies... |
Parafiô Nôswiãtszégò Serca Pana Jezësa w Lëni - je òd 1923 rokù. Ji parafialny kòscół je w Lëni. Tu mòże czëc kaszëbsczi jãzëk. |
Amanda Peet, (ùr. 11 stëcznika 1972) je amerikańską teatrownicą. |
Pòmòrsczé Ksãżstwò (miem. "Herzogtum Pommern", łac. "Ducatus Pomeraniae", pòl. "Księstwo Pomorskie") bëło państwã w Eùropie nad Bôłtã, chterné słëchało Swiãtémù Cesarstwù Rzimsczémù. Òno òbstoja przez czileset lat - do 1648 rokù, czej jegò òbéńdã rozdzelelë midzë sebie Brambòrskô ë Szwedzkô. Nim sprôwialë Grificë, chte... |
Papiéż Pius X (swiecczé miono Giuseppe Melchiorre Sarto; ùr. 2 czerwińca 1835, ùm. 20 zélnika 1914 w Rzimie) – swiãti rzimskòkatolëcczégò Kòscoła, papiéż (midzë 4 zélnika 1903 a 20 zélnika 1914). 18 séwnika 1858 rokù òn béł wëswiãcony na ksãdza. 16 lëstopadnika 1884 rokù òn dostôł biskùpié swiãcenia. Òd 12 czerwińca 18... |
David Guetta (ùr. 7 lëstopadnika 1967 r.) je DJ (Mùzycë). 2002 - "Just a Little More Love" 2004 - "Guetta Blaster" 2007 - "Pop Life" 2009 - "One Love" 2011 - "Nothing But The Beat" 2014 - "Listen" |
Mrzeża - ôrt secé do łowieniô rëbów np. sledzy. Mrzeżą rëbôcë łowią np. w Bôłce. |
Biôłi bòcón ("Ciconia ciconia") – to je wiôldżi ptôch z rodzëznë bòcónowatëch ("Ciconiidae"). Biôłé bòcónë mają gniôzda i młodé na Kaszëbach, a w strumiannikù òne są znowù tu, ale òb zëmã jich tu ni ma. Rozmajitoscë. Bernard Zëchta napisôł, że Kaszëbi achtną bòcónë, a zabicé tegò ptôcha mòże sprowadzëc nieszczëscé na c... |
Nôrodny park - to dôlëzna chróniony z pòzdrzatkù na swòje wôrtnotë, w pierszi rédze nôtërny. W Pòlsce w brzëmieniu ùstawë ò òchrónie nôtërë z 2004r. òbejmùje dôlëzna wëprzédniwający sã òsoblëwima wôrtnotóma nôtërnyma,ùczałima, wespołowima, kùlturowima i wëchòwnyma, ò wiéchrzëznie nie miészi jak 1000 ha, na chtërnym òch... |
Stowôra Lëdowëch Czëtniców ("Towarzystwo Czytelni Ludowych - TCL") - to je stowôra pòùczënë założonô w 1880 rokù w Pòznaniu. W ji biblotekach mògłë bëc pòżëczóné ksążczi pisóné pò pòlskù. |
Kafarnaùm (hebr. "כְּפַר נַחוּם", Kefar Nachum) - gard nad Galilejsczim Jezorã z II-I wiekù przed Chr. w Jizraelu. Dzysô tam je dosc nowi kòscół. Tu bòdôj mieszkôł swiãti Pioter. Ewanielie na kaszëbsczi tołmaczoné. Z greczi przełożił na kaszëbsczi jãzëk ò. Adam Ryszard Sikora OFM. Gdańsk 2010, s. 21; ISBN 9788387258399 |
Słuńcownik ("Helianthus" L.) – to je szlach roscënów z rodzëznë astrowatëch ("Asteraceae"). Òne roscą m. jin. na Kaszëbach, ale są z amerikańsczich strón. Rozmajitoscë. Aleksander Majkòwsczi w swòi ksążce "Żëcé i przigodë Remusa. Zvjercadło kaszubskji" pisôł, że m. jin. zôrna słonecznjika bëłë dóné do pòswiãceniô w Mat... |
Kaszëbsczi jastrownik ("Ranunculus cassubicus" L.) - to je roscëna z rodzëznë jastrownikòwatëch ("Ranunculaceae"). Òn rosce m.jin. kòl Wejrowa, a wierã téż w rezerwace Wiłóz Reduni. Rośliny polskie : opisy i klucze do oznaczania wszystkich gatunków roślin naczyniowych rosnących w Polsce bądź dziko, bądź też zdziczałych... |
Lãbòrsczi kréz (pòl. "Powiat lęborski") - to je krezã w pòmòrsczim wòjewództwie z sedzbą w Lãbòrgu. Norda. Wiéchrzëzna: 706,99 km² Lëdztwò: 63 606 (2004) Spòdlowé pòdôwczi. W maju 1958 rokù Służba Bezpiekù Pòwiatowi Kòmańdë Òbëwatelsczi Milicje w Lãbòrgù ùdbała so rozprôcowiwac kaszëbsczëch i ùkrajińsczëch dzejôrzów. |
Gwineja - to je państwò w Africe. Òna mô sztëk grańcë m.jin. z Liberią. |
Agùstin Wòrzałła - (ùr. 7 lëpinca 1837 w Łubianie - ùm. 21 maja 1905), ksądz. W młodich latach rósł na gbùrstwie. Pò egzaminie dozdrzelałotë mógł w 1862 rokù zacząc sztudérowanié w Dëchòwny Seminarëji w Pelplinie. Tùwò dożdôł sã ksãżëch swiãceniów, chtërne przëjimnął 15 łżëkwiôta 1864 rokù. Jakno ksądz béł w Bòrzëszkòw... |
Czôłpino - to je kòlonia w pòmòrsczim wòjewództwie, w stołpsczim krézu, w gminie Smôłdzëno, w chtërny je bliza. |
Karlino (we zdrojach: "*Chorzelin" (Rymut), "Corlin" 1299, Cornlin 1299; Korlin 1304, "Corlyn" 1342, "Cörlin" 1556, "Corlin" 1618, "Cörlin" 1789, "do Korlina" 1807, "Karlino, -na, karliński" 1946, "Karlino, -na" 1981, "Kòrlin" (Cenôwa), miem. "Körlin") – gard w biôłogardzczim krezu w zôpadnopòmòrsczim wòjewództwie we w... |
Łebcz (pòl. "Łebcz") - kaszëbskô wies w Pòlsce pòłożonô w pòmòrsczim wòjewództwie, w pùcczim krézu, w gminie Pùck. Tu je kòscół ë szkòła, a w ni dzece ùczą sã m. jin. kaszëbsczégò jãzëka. |
Jednostronowi zwónk ("Campanula rapunculoides" L.) - to je roscëna z rodzëznë zwónkowatëch ("Campanulaceae" Juss.). Na Kaszëbach rosce dosc wiele jednostronowëch zwónków. |
Piôskòwi zédżier ("Clepsydra") - to je tip zégra, chtëren mierzi czas przez przesëpòwanié píôskù z górë w dół. Òn béł ju baro dôwno temù na swiece. |
Pòdjazë (pl. "Podjazy") – kaszëbskô wies w Pòlsce pòłożonô w pòmòrsczim wòjewództwie, w kartësczim krézu, w gminie Sëlëczëno nad Gòwidlińsczim Jezorem. Pòdjazë są turistnym òstrzódkã z wiele wczasowima chëczama ë agrokwatérama. Tu w szkòle dzece ùczą sã kaszëbsczégò jãzëka. W òbéńdze szôłtëstwa pòłożoné są mniészé kòlo... |
Niżawny łukôcz ("Bombina bombina") - to je łaza z rodzëznë łukôczowatëch. Ten łukôcz żëje m. jin. w Kaszëbsczim Krôjòbraznym Parkù. |
Pólny głowôcz ("Knautia arvensis" (L.) Coult.) - to je ôrt roscënë z rodzëznë szczecowatëch ("Caprifoliaceae"). Na Kaszëbach rosce ten ôrt. |
Złoto (łac. "aurum") – to je chemiczny pierwiôstk, metal. Symbòl: Au Lëczba atomòwô: 79 Temperatura topnieniô: 1064,18 °C Atomòwô masa 196,966569 Jerzi Nacel (pòl. Jerzy Nacel): Chemiô òglowô i òrganicznô, Gduńsk 2013 |
Londin abò London – stolëca Wiôldżi Britaniji. Leżi nad rzéką Temza. J. Trepczyk: "Słownik polsko-kaszubski", Gduńsk 1994, t. I, s. 289 |
Lepny flaster - to je flaster, chtëren sã lepi do skórë, ale mô téż sztëczk bandażë na renã. Na małé renë òn dosc skùtkòwno dzejô. |
Tùńc – béł w dôwnych czasach na Kaszëbach bòkatnô rozwiniãti. Wiãkszosc piesni i jinstrumentalnéch układów w ritmie trzëmiarowim je richtich kaszëbskô. W wiãkszoscy są to ùtwòrë żewi. Tùńce na Kaszëbach są ùksztôłtowóny pòd wpłiwã mùzicznich prądów òbijmających Europã w drëdzi pòłowie XVIII wiekù. Kaszëbsczi Tùńce nôle... |
Uu U, u – dwadzestô pierszô lëtra pòdstawòwégò łacyńsczégò alfabétu. Lëtra ta pòchòdzy òd grecczi lëtrë "Ipsilon" (Y, υ) i òd fenicczi "waw", jakò téż lëtrë F, Y, V i W. Nôczãscy òznôczô samòzwãk [u]. We wespółczasnëch jãzëkach mòże oznôczac równak téż regã jinëch zwãków, na przëmiôr [w], [ʉ], [y], [ʏ], [h], [ʊ], [iː],... |
Stowôra "DISCANTUS" (pòl.:"Stowarzyszenie "DISCANTUS"") - to je chùr z Gòwidlëna. Òni spiéwelë nawetka w Pradze i zajimają są m.jin. kaszëbsczima piesniama. m.jin csb. |
Gãs - to je wies w gminie Wickò, w lãbòrsczim krézu pòmòrsczégò wòjewództwa. Tu w gromicznikù 1945 rokù przëszlë lagrowi ze Stutthofù. Bëło to kòl 1600 lëdzy i wiele z nich ùmarło òd tifùsu. |
Galileja (hebr. הגליל "HaGalil") - to je krôjna w nordowim Jizraelu. Ewanielie na kaszëbsczi tołmaczoné. Z greczi przełożił na kaszëbsczi jãzëk ò. Adam Ryszard Sikora OFM. Gdańsk 2010, s. 159; ISBN 9788387258399 |
635 - Chan Bahlum II, król Majów (ùm. 702) 1707 - Karol Linneùsz, słôwny szwédzczi bòtanik (ùm. 1778) 1837 - Józef Wieniawsczi, polski pianista, kompozytor (zm. 1912) 1842 - Maria Konopnicka, pòlskô runitka, pòetka, dolmaczka, lëterackô kriticzka, eseistka (ùm. 1910) 1844 - Abdu'l-Bahá, założëcél sektë Bahá'í (ùm. 1921... |
Kòlãda - to je znanô kòlãda z Kaszëb, chterny słowa napisôł ks. Bernat Zëchta. Słowa. Biżaha, Jezëskù, mòje dzeculkò, Mój kòchany ptôszkù, mòja rëbùlkò. Biża, biżaneczka, zamkniczkôj òczka, Biża, biżahaha, zamknij òbadwa! Jesz Të, mój syneczkù, dzys zmiarzniesz tu mie, Na lopùszkù sana w tim cwiardim kùmie. Biża, biż... |
Zastãpòwnô stara – to je stara ò dzeckò, jak ni mògą mù òpieczi i wëchòwaniégò zagwësnic jegò starszi. |
Zelonodzobòwi tukan ("Ramphastos dicolorus") - to je ptôch z rodzëznë tukanów. Te ptôchë żëją w Pôłniowi Americe. |
Ambrose Pick (ùr. 7 czerwińca 1928 - ùm. 24 gromicznika 2017 rokù) to béł ksądz w Kanadze òd 1955 rokù. Wikari w katédrze w Pembroke. Probòszcz w Round Lake Centre (Ontario) (1973-78). Òn béł òd 1978 rokù probòszczem w Barry's Bay, Ontario. Pò tim jak w Pòlsce zaczãło sã stojenié w wòjnie - w 1981 rokù òn wiele zrobił,... |
Medal Stolema – kaszëbskô nôdgroda, przëznôwónô òd 1967 przez Sztudérsczé Karno „Pòmòrania”, dzejającé przë Kaszëbskò-Pòmòrsczim Zrzeszenim. To wëróżnienie nazywóné je czãsto "kaszëbsczim Noblã" i ùznôwóné za nôwôżniészą, kòl Òrmùzdowëch Skrów, nôdgrodã, jaką mòże dostac za robòtã przë kaszëbsczi kùlturze. Nôdgrodzony ... |
Parafiô Swiãti Trójcë w Kòscérznie - je òd 1210 rokù. Ji parafialny rzimskòkatolëcczi kòscół je w Kòscérznie. Tu mòże czëc kaszëbsczi jãzëk. |
Mòrawsczi jãzëk (po mòrawskù "moravščina", "moravský jazyk") je jãzëk z zôpôdnosłowiańsczégò karna słowiańsczich jãzëków, chtërnym gôdô wiãcy jak 100 000 Mòrawianów. |
Amerikańsczi aligator ("Alligator mississippiensis") – to je ôrt gadzënë z rodzëznë aligatorowatëch. Òn żëje w Nordowi Americe. |
Warszawa (an. "Warsaw", miem. "Warschau", fran. "Varsovie", łac. "Varsovia") je miastã we westrzédni Pòlsce, òd 1596 rokù ji stolecznym miastã a téż wôżnym ùczebnym, pòliticznym ë gòspòdarzczim môlã. We Warszawie mô swój plac Sejm ë prezydenta Pòlsczi. Warszawa je nôwikszym miastã Pòlsczi Repùbliczi. Galerejo. |
Pòkwitowanié – to je pocwierdzenié przëjimniãcô pismiona przez subiekt, chtëren gò òdbiérô. |
Ribno - to je kaszëbskô wies w gminie Gniewino. Tu w 1945 rokù bëlë lagrowi ze Stutthofù. Dzysdnia mòże tu òbezdrzec wiôldżi smãtôrz bò sta lagrowëch ùmarłë nôbarżi z głodu, zemna i òd tifùsu. 2.) |
Józef Brusczi (ùr. 11 gromicznika 1908 rokù w Przëtarni - ùm. 14 gòdnika 1974 rokù) - béł znónym gôdëszem, chtëren wiele lat robił jakno lékôrz w Lëpnicë. Òn skùńcził sztudérowanié medicynë w Italsce. Béł praktikòwny doktór i spòlëznowi dzejôrz, a téż laùreat Medalu Stolema. Ten kaszëbsczi gôdësz béł aktiwny w mùzyczny... |
Òpacczi Pałac w Òlëwie ((pòl. "Pałac Opatów w Oliwie") - béł przebùdowóny w latach 1754 - 1756, a je òdbùdowóny w 1965 rokù. Terô w nim je Nôrodné Mùzeum w Gduńskù (kùńszt artistów z XIX i XX stalata). VIAF |
Jack Jezersczi (pòl. "Jacek Jezierski" ùr. 23 gòdnika 1949 rokù w Òlsztinie) – to je biskùp katolëcczi, apòstolsczi administratora archidiecezji gduńsczi òd 13 zélnika 2020. W młodich latach òn ùcził sã m. jin. w Òlsztinie. Pò latach dożdôł sã swiãceniów, chtërne przëjimnął w 1974 rokù. Òd 1994 rokù òn béł biskùpã suf... |
Zwëczajnô miewa ("Larus canus") - to je wiôldżi wòdny ptôch z rodzëznë miewów. Òna zëmùje m. jin. kòl Bôłtu. |
Łebskò - to je wiôldżé jezoro w Słowińsczim Nôrodnym Parkù ò wiéchrzëznie 7142 ha. Tu żëją taczi ptôchë jak np. kôłp sniegùlc i jin. |
Mechelińsczè Łączi to je rezerwat w Nadmòrsczim Parkù Krajòbraznym założony w 2000 rokù nad Bôłtem na Kaszëbach. W tim rezerwace żëje wiele ptôchów, a gniôzda miałë nawetka biegôcze. Rosce tu m.jin. kòlmòrsczi òstropùs. |
Spłôw - to bëło pùszczanie np. drewna z wòdą. Brda |
Wëszecëno - to je wies w lëzyńsczi gminie, w wejrowsczim krézu pòmòrsczégò wòjewództwa. W 1734 rokù kòl ti wsë bëła pòlskò-ruskô bitwa. Tu w szkòle dzece ùczą sã kaszëbsczégò jãzëka. szkòła |
Danuta Pioch (ùr. 30 stëcznika 1959) pòchòdzy z Niestãpòwa i skùncziła strzédną szkòłã w Żukòwie, a pòlską filologiã na Gduńsczim Ùniwersytece. Òna je szkòlną kaszëbsczégò jãzëka i napisa ùczbòwniczi do nôùczi tegò jãzëka zacwierdzoné do ùżëtkù w szkòłach przez minysterstwò sprawów, chtërne sã tikają nôrodny edukacji n... |
Rodzëzna ("familia") – to je w systematice òrganizmów taksonomicznô jednota niższô òd rzãdu ("ordo"). Òna òbjimô krótkò krewné szlachë ("genus") np. do rodzëznë bòbòwatëch ("Fabaceae") słëchają m.jin. szlachë: bónk ("Phaseolus"), kòniczëna ("Trifolium"), wika ("Vicia") ë jiné. Niejedne rodzëznë są pòdzeloné na pòdrodzë... |
Jezoro Wërówno (pòl. "Wyrówno") - to je jezoro ò wiéchrzëznie 0,5191 km² w kòscersczim krézu, w òbéńdze Kaszëbsczégò Pòjezerzô. |
Trzej królowie - na Kaszëbach rôz czedës òni mielë bùrczibas, bò "Trzej królowie bez bùrczibasa, to nie są żódné królowie". Ti knôpi spiéwelë kòlãdë, a chòdzelë òd chëczi do chëczi òd Gód do Trzech Królów. Jeden z nich miôł gwiôzdã i ją òbrôcôł, drëdżi trzimôł skarbónkã na dëtczi, a trzecy mógł miec krëczew, a nią psë ... |
Lindsay Morgan Lohan (ùr. 2 lëpinca 1986) je amerikańską spiéwôrką ë teatrownicą. |
Môlowô séc (LAN) - je to ôrt sécy, chtërnô parłączi personalné kòmpùtrë. Na séc òbjimô kòmpùtrë w òsoblëwim môlu, dze òne są blëskò se (stądka znankòwnik môlowô). W domëslenim bës pòzwã môlowô séc rozmiejemë kòmpùtrë sparłączony drutã. Chùtkòsc taczi sécy zanôlégò òd ùżiwóny technologii. Dzysô mómë mòżlëwòta przesélac ... |
Krëjamnô Wòjskòwô Òrganizacëjô "Pòmòrsczi Grif" ("pòl. Tajna Organizacja Wojskowa Gryf Pomorski") - to bëła wòjskòwô òrganizacëjô òb czas II Swiatowi Wòjnë. W rësznoce zatôrczënkù òna bëła na Kaszëbach nômòcniészą òrganizacją i bëło w ni wiele Kaszëbów. Z pòczątkù òna zwała sã „Kaszëbsczi Grif”, a pòtemù „Pòmòrsczi Gri... |
Pòwijôczowatô dërdestówka ("Fallopia convolvulus" (L.) Á. Löve) - to je jednorocznô roscëna z rodzëznë dërdestowatëch. Na Kaszëbach rosce m. jin. wiele téż tegò zelëska. |
Jezórnô lobelia ("Lobelia dortmanna" L.) - to je roscëna z rodzëznë zwónkowatëch ("Campanulaceae" Juss.). M. jin. na Kaszëbach òna rosce w snôdczi wòdze, zwiksza le pôrã métrów òd brzegù, ji lëstë są we wòdze. Na zymkù òna pùszczô kwiatowi szliżk (do 70 cm), na jaczim w czerwińcu a lëpińcu je widzec môłé (1–2 cm) kwiat... |
Adolf Hitler (ùr. 20 łżëkwiata 1889, zm. 30 łżëkwiata 1945) – miemiecczi pòlitikôrz pòchôdający z Aùstrie. Hitler béł diktatorã Miemiecczi òd 1933 do 1945. Òn téż je òdpòwiedzalny za przesprawë procëm lëdzkòscë, np. Holokaust. Żëcé. Narodzënë Hitlera nastąpiłë 20 łżëkwiata 1889 w Bramau Am Inn w Aùstrio-Madżarsczi (dzy... |
Sztefan Wyszyńsczi Ùrodzył sã 3 zélnika 1901 w Zuzeli, pòlsczi dëchòwny, zwóny Prymasem Tësąclëca, primas Pòlsczi. Pòsmiertné òznaczóny Òrderã Òrla Biłégò. Ùmarł 28 môja 1981 w Warszawie. Żëcë. Dzëctwò i młodosc. Sztefan Wyszynsczi na swiat przëszedł 3 zélnika 1901 w Zuzeli nad Bùgiem jakò drëgie dzeckò Stanisława (òrg... |
End of preview. Expand in Data Studio
Model Card for Clean Kashubian Wikipedia
This is a cleaned and filtered snapshot of 20230901 Kashubian Wikipedia.
License
CC BY-SA 4.0
Citation
If you use this model, please cite the following paper:
@inproceedings{rybak-2024-transferring-bert,
title = "Transferring {BERT} Capabilities from High-Resource to Low-Resource Languages Using Vocabulary Matching",
author = "Rybak, Piotr",
editor = "Calzolari, Nicoletta and
Kan, Min-Yen and
Hoste, Veronique and
Lenci, Alessandro and
Sakti, Sakriani and
Xue, Nianwen",
booktitle = "Proceedings of the 2024 Joint International Conference on Computational Linguistics, Language Resources and Evaluation (LREC-COLING 2024)",
month = may,
year = "2024",
address = "Torino, Italia",
publisher = "ELRA and ICCL",
url = "https://aclanthology.org/2024.lrec-main.1456",
pages = "16745--16750",
abstract = "Pre-trained language models have revolutionized the natural language understanding landscape, most notably BERT (Bidirectional Encoder Representations from Transformers). However, a significant challenge remains for low-resource languages, where limited data hinders the effective training of such models. This work presents a novel approach to bridge this gap by transferring BERT capabilities from high-resource to low-resource languages using vocabulary matching. We conduct experiments on the Silesian and Kashubian languages and demonstrate the effectiveness of our approach to improve the performance of BERT models even when the target language has minimal training data. Our results highlight the potential of the proposed technique to effectively train BERT models for low-resource languages, thus democratizing access to advanced language understanding models.",
}
Authors
The model was created by Piotr Rybak from Linguistic Engineering Group at Institute of Computer Science, Polish Academy of Sciences.
This work was supported by the European Regional Development Fund as a part of 2014–2020 Smart Growth Operational Programme, CLARIN — Common Language Resources and Technology Infrastructure, project no. POIR.04.02.00-00C002/19.
- Downloads last month
- 6